Plan van aanpak
Het doel van dit plan is om de schoolbibliotheek op orde te krijgen én te borgen voor de toekomst.
De aanpak is praktisch uitvoerbaar binnen de school en gericht op overzicht, eigenaarschap en duurzame collectieontwikkeling in samenwerking met je eigen lokale partner.
Overzicht
Met deze zes stappen kan elke school de schoolbibliotheek op orde brengen en houden. Door duidelijke afspraken, inzicht en herhaling wordt de bieb een overzichtelijke en duurzame leesomgeving waar leerlingen zelfstandig hun weg vinden in boeken.
| Stap | Doel | Kernactie | Resultaat |
|---|---|---|---|
| 🗑️ Stap 1 Saneren | Onaantrekkelijke boeken verwijderen | Richtlijnen opstellen en uitvoeren | Actuele collectie |
| 🔎 Stap 2 Categoriseren | Structuur en overzicht | Categoriseren op leeftijd en thema/auteur | Een georganiseerde collectie |
| 🏷️ Stap 3 Labelen | Uitstraling en herkenning | Boeken voorzien van labels | Vindbare en nette schoolbieb |
| 🛡️ Stap 4 Folie aanbrengen | Bescherming en duurzaamheid | Labels voorzien van folie | Boeken blijven langer mooi |
| 📚 Stap 5 Inventariseren | Inzicht in collectie | Boeken scannen en registreren | Volledig overzicht |
| 🛒 Stap 6 Vernieuwen | Gericht inkopen | Jaarlijks 10% vervangen | Kwaliteit geborgd |
Stappenplan
Voordat je start met dit plan raden we eerst aan om te inventariseren hoe ouders en partners in de regio kunnen ondersteunen. Als je de schoolbieb in één dag op orde wilt krijgen, heb je voor iedere 400 boeken ongeveer één vrijwilliger nodig die de hele dag aanwezig is.
Je voert het plan één keer in het groot uit om de schoolbieb op orde te krijgen en vervolgens ieder jaar om de schoolbieb te onderhouden.
Voorbereiding
- Inventariseer hoe ouders en partners in de regio kunnen ondersteunen.
- Lees het artikel over labels en bepaal jullie eigen labelstrategie.
- Voeg boekenplanken toe die overeenkomen met de labels op de boeken.
- Schaf de benodigde materialen aan (zie schoolbiebwinkel.nl)
- Plan een dag in om samen met de leerkrachten, ouders en partners de schoolbibliotheek te categoriseren, labelen en inventariseren.
🗑️ Saneren
Verwijder oude onaantrekkelijke boeken zodat je een compacte, actuele collectie creëert waarin leerlingen sneller geschikte boeken vinden.
Aanpak
Stel samen met het team duidelijke richtlijnen op voor het saneren. Wij adviseren om boeken te verwijderen die:
- Onaantrekkelijk zijn door slijtage.
- Verouderde informatie bevatten.
- Ouder zijn dan 2010 of 2005 afhankelijk van het aantal boeken in de huidige collectie.
Voorkom frustratie
Het saneren van boeken kan strijd opleveren binnen het team. Veel leerkrachten ervaren emoties bij het saneren van boeken die ze zelf vroeger hebben gelezen.
Als je te rigoreus saneert, loop je het risico dat leerkrachten oude boeken weer terugzetten in de kast en dan ben je eigenlijk weer terug bij af.
We raden in zo'n geval altijd een datagedreven aanpak aan. Maak een pas op de plaats en volg een jaar lang welke boeken de leerlingen überhaupt lezen. Vervolgens vind je in de Leesapp een helder overzicht van onaantrekkelijk oude boeken die nooit gelezen worden.
Door op een datagedreven wijze aan de slag te gaan neem je afstand van de emotie en dat maakt het saneren veel eenvoudiger.
Organiseer een boekenmarkt en verkoop boeken die er nog enigszins goed uitzien.
🔎 Categoriseren
Na het saneren categoriseer je de boeken in grote stapels op basis van jullie gekozen labelstrategie.
De boeken op een stapel blijven vanaf deze stap altijd bij elkaar totdat ze in de kast staan, zodat iedereen in de volgende stappen georganiseerd kan werken.
Aanpak
- Plak geeltjes in het lokaal met daarop de naam van de boekenplank in de Leesapp.
- Verplaats de boeken naar het geeltje met de juiste boekenplank.
- Plak je ook een aanvullend label met een letter of thema?
- Plak geeltjes op een tafel met de extra labels waarop je gaat categoriseren.
- Op deze tafel categoriseer je slechts boeken van één boekenplank tegelijk.
- Verplaats de boeken in stapels naar de volgende tafel waar ze gelabeld worden.
🏷️ Labelen
Label boeken zodat iedereen eenvoudig een boek kan vinden en op de juiste plek kan terugzetten. Zo houd je de schoolbibliotheek netjes en overzichtelijk.
Aanpak
- Spreek met elkaar af hoe je de labels gaat plakken voor een uniforme uitstraling:
- Welk label gaat onder of boven?
- Hoe hoog plak je het label van de rand?
- Pak een stapel gecategoriseerde boeken en de labels die erbij horen.
- Plak de labels op de boeken en druk ze goed aan.
- Verplaats de boeken naar de volgende tafel waar iemand anders folie over de labels plakt.
🛡️ Folie aanbrengen
Om ervoor te zorgen dat de schoolbieb aantrekkelijk blijft, is het belangrijk om de labels goed te bevestigen met beschermfolie zodat ze niet loslaten door gebruik, wrijving of vocht.
Aanpak
- Kies de juiste folie-afmeting:
- 30×70 mm → alleen categorie-label
- 46×61 mm → categorie + alfabet- of themalabel
- Pak een stapel gelabelde boeken van een andere tafel.
- Breng de folie recht en zonder luchtbellen aan.
- Verplaats de boeken naar de volgende tafel waar ze geïnventariseerd worden.
📚 Inventariseren
Inventariseer de collectie en breng in beeld welke boeken jullie hebben en waar ze op school staan. Op die manier identificeer je gaten in de collectie en ben je voorbereid om samen met een lokale partner doelgericht de collectie te vernieuwen.
Aanpak
- Pak een stapel gelabelde boeken met folie van een andere tafel.
- Selecteer in de Leesapp de boekenplank met label waarmee de stapel is gelabeld.
- Scan alle boeken op de stapel en zet de boeken op de juiste boekenplank.
🛒 Op doordachte wijze vernieuwen
Nadat je de schoolbibliotheek op orde hebt gebracht, is het belangrijk om de collectie te borgen zodat de schoolbibliotheek ook echt op orde blijft!
Vanaf nu herhaal je dit zesstappenplan ieder jaar op kleine schaal, omdat je jaarlijks ongeveer 10% van de boeken saneert om de collectie actueel te houden.
Aanpak
- Reserveer budget om jaarlijks de schoolbibliotheek te borgen.
- Werk samen met een lokale partner om op doordachte wijze boeken aan te schaffen.
- Inventariseer de nieuwe boeken volgens het stappenplan.
- Kijk ook kritisch naar het leesgedrag van leerlingen om onderbelichte boeken een betere plek te geven.
Voorbeeldplanning
| Fase | Periode | Activiteiten |
|---|---|---|
| Voorbereiding | Week 1 | Richtlijnen, budget en labelstrategie bepalen |
| Sanering en materialen | Week 2 | Oude boeken saneren en materialen aanschaffen |
| Labelen & inventariseren | Week 3 | Boeken labelen, scannen en inventariseren |
| Jaarlijks | Elke zomer | 10% van de collectie vernieuwen met partner |